دیستونی چیست

دیستونی یک اختلال حرکتی است که در آن عضلات به طور غیرارادی منقبض شده و باعث ایجاد حرکات تکراری یا پیچشی می شوند.اسپاسم عضلانی می تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. این اسپاسم ها گاهی دردناک هستند و در انجام کارهای روزمره اختلال ایجاد می کنند.
دیستونی چیست ؟
مقالات فیزیوتراپی

این مقاله را با دیگران به اشتراک بگذارید

دیستونی یک بیماری عصبی است که باعث ایجاد انقباض غیرعادی عضلات و بروز اختلالات حرکتی می‌گردد. این بیماری مغز و اعصاب فرد را درگیر می‌کند و باعث بروز مواردی چون لرزش، حرکات پیچشی و غیر معمول در اندام‌های مختلف بیمار می‌گردد. این بیماری ربطی به مهار‌ت‌های ارتباطی، شناختی و حافظه فرد ندارد و به آسیبی‌ به آن‌ها وارد نمی‌کند.

دیستونی سومین بیماری اختلال حرکتی است که اغلب در سنین ۴۰ تا ۶۰ سالگی بروز پیدا می‌کند، اما ممکن است در هر سن دیگری نیز رخ دهد.

انواع بیماری دیستونی

بیماری دیستونی بر اساس علت ایجاد و ناحیه‌ای از بدن که درگیر می‌کند، به انواع مختلفی تقسیم می‌شود.

 انواع دیستونی بر اساس علت بروز، عبارتند از:

  • دیستونی اولیه: دیستونی نوع اولیه علت مشخصی ندارد و به بیماری دیگری مربوط نیست.
  • دیستونی ثانویه: دیستونی ثانویه به دیستونی گفته می‌شود که به دلیل تغییرات عصبی یا آسیب‌دیدگی ایجاد شده باشد یا علت ژنتیکی داشته باشد.

همچنین انواع دیستونی بر اساس قسمتی از بدن که درگیر می‌شود، عبارتند از:

  • دیستونی کانونی یا موضعی: تنها یک بخش از بدن را درگیر می‎کند.
  • دیستونی چند کانونی: دو یا چند بخش غیرمرتبط از بدن را درگیر می‎کند.
  • دیستونی سگمنتال: دو یا چند بخش مرتبط از بدن را درگیر می‎کند.
  • دیستونی عمومی: در این نوع دیستونی بیشتر قسمت‌های بدن از جمله دو پا، درگیر بیماری می‌شود.
  • دیستونی نیمه بدن: در این نوع از دیستونی نیمی از بدن درگیر بیماری می‌شود. در واقع یک طرف بدن به طور کامل تحت تاثیر بیماری قرار می‌گیرد.

بیماری دیستونی چه بخش‌هایی از بدن را تحت تاثیر قرار میدهد؟

دیستونی کانونی شایع‌ترین نوع آن است که تنها یک منطقه  از بدن را درگیر می‎کند. بخش‌هایی از بدن که تحت تاثیر بیماری دیستونی قرار می‌گیرند، عبارتند از:

دیستونی گردن

 دیستونی گردن یا سرویکال، شایع‌ترین نوع دیستونی است که معمولا از سنین میانسالی آغاز می‌شود و عضلات گردن را درگیر می‌کند. از جمله آسیب‌های این دیستونی می‌توان به  کج شدن سر و گردن، چرخش گردن و خم شدن سر به سمت جلو و عقب و طرفین اشاره کرد. دیستونی گردن گاهی اوقات خفیف بوده و در برخی مواقع نیز علائم را با شدت بیشتری نشان می‌دهد.

دیستونی نیمه‌صورت

این دیستونی که همی فاسیال اسپاسم نیز نامیده می‌شود، یکی از انواع دیستونی‌های موضعی است که تنها عضلات یک سمت صورت را درگیر می‌کند. در این‌جا اسپاسم‌هایی در صورت رخ می‌دهد که با افزایش خستگی جسمی یا فشار روانی در فرد، بیشتر می‌شود.

پلک زدن غیرارادی

 بلفارواسپاسم نوعی از دیستونی که به عضلات چشم و اطراف آن آسیب می‌زند و باعث پلک زدن بیش از حد و غیر قابل کنترل می‌شود. از دیگر علائم این دیستونی می‌توان به حساسیت به نور، سوزش در چشم‌ها و بسته شدن غیرارادی چشم‌ها اشاره کرد. این علائم با گذشت زمان شدیدتر می‌شود تا جایی که فرد دیگر نمی‌تواند حتی به مدت یک دقیقه نیز چشمان خود را باز نگه دارد.

دیستونی اورومدیبولار

 این نوع دیستونی مربوط به عضلات فک، دهان و زبان است. از علائم دیستونی اورومدیبولار می‌توان به کج شدن دهان یا زبان، باز و بسته شدن غیرقابل کنترل دهان یا حرکات غیر عادی آن اشاره کرد. اختلال در بلع نیز از جمله عوارض این بیماری است که در برخی از بیماران دیده می‌شود.

دیستونی حنجره

 زمانی که بیماری دیستونی عضلات حنجره را تحت تاثیر قرار دهد­، به آن دیستونی حنجره یا لارنژیت گفته می‌شود. در این نوع دیستونی عضلات داخلی یا خارجی حنجره فرد دچار اسپاسم شده و باعث آهسته صحبت کردن یا نفس زدن او در حین صحبت می‌شود. در واقع این نوع دیستونی فعالیت‌های صوتی فرد را مورد هدف قرار می‌دهد و باعث از دست رفتن صدای او می‌شود.

بیشتر بدانید:  کیست گانگلیون چیست و چگونه درمان می شود؟

کرامپ نویسندگان

همان‌طور که از نامش پیداست، این نوع دیستونی بر روی توانایی نوشتن فرد تاثیر می‎گذارد و باعث گرفتگی انگشتان، مچ و بازوی بیمار می‌شود. کرامپ نویسندگان با شغل افراد در ارتباط است. این دیستونی افرادی را درگیر می‌کند که نویسنده بوده‌اند و مدت‌ها به این کار اشتغال داشته‌اند. کرامپ نویسندگان در مورد نوازندگانی که با برخی از آلات موسیقی کار می‌کنند نیز رایج است. در واقع همه کسانی که کارهای پیچیده را به صورت تکراری با دستان خود انجام می‌دهند، در معرض این بیماری قرار دارند.

دیستونی پاسخ دهنده به دوپا

 این دیستونی در ابتدا پاهای بیمار را درگیر می‎کند و باعث ایجاد تغییراتی در راه رفتن فرد می‎شود. راه رفتن غیر طبیعی، سفت شدن پاها، خم شدم کف پا و چرخیدن مچ به سمت بیرون از علائم این نوع دیستونی است.

دیستونی تشنجی

 در دیستونی تشنجی یا پروکسیسمال، فرد در برخی مواقع دچار حملاتی مانند صرع شده و پس از آن درگیر اسپاسم‌های عضلانی و حرکات غیرعادی بدن می‎شود. استرس روانی، خستگی  مفرط، مصرف مشروبات الکلی، مصرف قهوه و حرکات ناگهانی بدن از جمله دلایل ایجاد تشنج در این بیماران است که ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد.

دیستونی عمومی

دیستونی عمومی

 نوع دیگری از دیستونی است که معمولا در ابتدای دوران بلوغ کودکان رخ می‌دهد. در این جا علائم دیستونی شامل اسپاسم عضلانی، خمیده شدن غیرطبیعی بدن، چرخش یکی از اندام‌ها و لرزش شدید و ناگهانی، در یکی از اندام‌ها بوده و کم‌کم کل بدن را درگیر می‌کند.

علائم و نشانه های دیستونی

دیستونی افراد مختلف را به روش های متفاوتی تحت تاثیر قرار می دهد. انقباضات عضلانی ممکن است از یک ناحیه مانند پا، گردن یا بازو شروع شود. شروع دیستونی کانونی که پس از 21 سالگی ظاهر می شود، معمولاً از ناحیه گردن، بازو یا صورت است و معمولا به صورت کانونی یا سگمنتال باقی می ماند.

 که در طول یک عمل خاص، مانند نوشتن رخ دهد یا استرس، خستگی یا اضطراب بدتر شود و یا با گذشت زمان بیشتر خو درا نشان می دهد.

نواحی از بدن که ممکن است تحت تأثیر قرار گیرند، عبارتند از:

  • گردن (دیستونی گردنی) : انقباضات باعث می شود سر به یک طرف بچرخد، یا به سمت جلو یا عقب کشیده شود که گاهی همراه با درد است.
  • پلک ها : پلک زدن سریع یا اسپاسم های غیرارادی باعث بسته شدن چشم ها (بلفارواسپاسم) می شود و دید را دشوار می کند. اسپاسم معمولاً دردناک نیست، اما ممکن است زمانی که در نور شدید، تحت استرس یا در تعامل با افراد هستید، افزایش یابد. احتمال خشکی چشم ها نیز وجود دارد.
  • فک یا زبان (اروماندیبولار دیستونیا) : ممکن است دچار اختلال در تکلم، آبریزش دهان و مشکل در جویدن یا بلعیدن شوید. دیستونی فکی می تواند دردناک باشد و اغلب همراه با دیستونی گردنی یا بلفارواسپاسم رخ می دهد.
  • حنجره و تارهای صوتی (دیستونی اسپاسمودیک) : ممکن است صدایی فشرده یا با حالت زمزمه داشته باشید.
  • دست و ساعد : برخی از انواع دیستونی تنها زمان انجام یک فعالیت تکراری رخ می دهند، مانند نوشتن (دیستونی نویسنده) یا نواختن یک آلت موسیقی خاص (دیستونی موسیقیدان).

چه عواملی باعث ایجاد دیستونی میشوند؟

هما‌ن‌طور که در بالا اشاره شد، بیماری دیستونی بر اساس علت بروز آن به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود.

دلایل ابتلا به دیستونی اولیه

 دیستونی نوع اولیه معمولا دلیل مشخصی ندارد. بر اساس مطالعات انجام شده، به نظر می‌رسد دلیل این نوع دیستونی ایجاد مشکل و اختلال در منطقه‌ای از مغز با نام بازال گانگلیا باشد. این  منطقه مسئول حرکات غیرعادی در فرد است. کافی نبودن انتقال‌دهنده‌های عصبی یا تولید انواع نادرست آن در منطقه  بازال گانگلیا، از جمله دلایل بروز دیستونی است. دیستونی اولیه در دیگر بخش‌های مغز نیز رخ می‌دهد و علت برخی از انواع آن نیز وجود ژن‌های معیوب در فرد است.

بیشتر بدانید:  هزینه حرکت درمانی در بیمارستان های تخصصی

 دلایل ابتلا به دیستونی ثانویه

قرار گرفتن در برخی شرایط و ابتلا به بیماری‌های مختلف، باعث بروز دیستونی نوع ثانویه می‎شود. از جمله این موارد می‌توان به وجود تومورهای مغزی، فلج مغزی، مسمومیت با منوکسید کربن، کمبود اکسیژن، بیماری‌های هانتینگتون، پارکینسون، ویلسون، ام‌ اس، سکته، ضربات یا جراحت‌های نخاعی و عفونت‌هایی چون آنسفالیت، سل  یا ایدز اشاره کرد.

بخش دیگری از دیستونی نوع ثانویه در اثر مصرف دارو ایجاد می‌شوند. فردی که برای اولین بار از یک داروی خاص استفاده می‌کند، ممکن است به آن واکنش نشان داده و دچار بیماری دیستونی شود. البته این نوع دیستونی به راحتی قابل درمان است و مشکلی برای فرد به وجود نمی‌آورد. داروهای نورولپتیک شامل استوفنازین، لوکساپین، پیپراستازین، تیوریدازین، تریفلوپرازین و تریمپرازین، از جمله داروهایی هستند که منجر به این نوع دیستونی می‌شوند. این داروها  برای درمان اختلالات حرکتی، بیماری‌های روانی و مشکلات معده تجویز می‌گردند.

دیستونی چگونه تشخیص داده میشود؟

پزشک برای تشخیص ، ابتدا سابقه پزشکی بیمار را بررسی کرده و معاینه فیزیکی انجام می دهد.

برای تعیین دخیل بودن بیماری های زمینه ای در بروز علائم، پزشک احتمالا آزمایشات زیر را تجویز می کند:

  • آزمایش خون یا ادرار : این آزمایش ها می توانند نشانه هایی از سموم یا سایر عارضه ها را نشان دهند.
  • ام ​​آر آی یا سی تی اسکن : این تست‌های تصویربرداری می‌توانند ناهنجاری‌هایی مانند تومورها، ضایعات یا شواهدی از سکته مغزی را شناسایی کنند.
  • الکترومیوگرافی (EMG) : این تست فعالیت الکتریکی درون ماهیچه ها را اندازه گیری می کند.
  • آزمایش ژنتیک : برخی از اشکال دیستونی با ژن های خاصی مرتبط هستند. اطلاع از وجود این ژن ها می تواند به تصمیم گیری برای درمان کمک کند.

گزینه های درمانی دیستونی

درمان دیستونی با توجه به نوع و شدت آن، متفاوت می‌باشد. تجویز دارو یکی از راه‌های درمان این بیماری است که با توجه به نوع آن انجام می‌شود. متداول‌ترین داروهای مورد استفاده شامل موارد زیر می‌باشد:

  • لوودوپا: در صورتی که دیستونی نوع پاسخ دهنده به دوپا باشد، پزشک داروی لوودوپا را برای بیمار تجویز می‌کند. این دارو باعث افزایش سطح دوپامین بدن شده و از این طریق علائم بیماری را بهبود می‌بخشد. دوپامین، یک انتقال‌دهنده عصبی است.
  • سم بوتولینوم: از دیگر داروهایی که در مراحل اولیه بیماری تجویز می‌گردد، سم بوتولینوم نام دارد. این دارو از رسیدن برخی از انتقال‌دهنده‌های عصبی به نقاط آسیب‌دیده جلوگیری کرده و از این طریق مانع از بروز اسپاسم می‌گردد.
  • آنتی کولینرژیک: آنتی‌کولینرژیک داروی دیگری است که برای جلوگیری از رسیدن انتقال‌دهنده‌ها به نقاط آسیب‌دیده تجویز می‌گردد. در واقع این دارو از آزاد شدن استیل کولین پیشگیری می‌کند و از این طریق مانع بروز اسپاسم می‌شود.

در صورتی که هیچ‌یک از داروهای استفاده شده پاسخگو نباشد و بیمار هم‌چنان علائم دیستونی را داشته باشد، از شل‌کننده‌های عضلانی برای درمان بیماری استفاده می‌شود. این شل‌کننده‌ها باعث افزایش سطح  گاما آمینوبوتیریک اسید، نوعی انتقال‌دهنده‌ی عصبی و شل‌کننده عضلات، شده و از این طریق باعث کاهش انقباض‌های عضلانی می‌گردد. از جمله این شل‌کننده‌ها می‌توان به دیازپام و کلونازپام اشاره کرد که به دو صورت خوراکی و تزریقی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

درمان بیماری دیستونی با فیزیوتراپی

درمان دیگری که برای بیماری دیستونی مورد استفاده قرار می‌گیرد، فیزیوتراپی و فعالیت‌های توان‌بخشی است. برای انجام این کار نیز از روش‌های مختلفی استفاده می‌شود که عبارتند از:

  • ماساژ درمانی: گاهی اوقات ماساژ برخی از نواحی آسیب‌دیده یا اطراف آن، باعث کاهش علائم شده و به بهبودی بیمار کمک می‌کند. این کار باید توسط افراد متخصص انجام شود.
  • درای نیدلینگ (Dry Needling): درای نیدلینگ یا سوزن خشک یک روش درمانی پرکاربرد در فیزیوتراپی است که با استفاده از سوزن‌های کوچک انجام می‌شود. در این روش، فیزیوتراپیست سوزن‌هایی را در نقاط گرفتگی یا حساس بدن فرو می‌کند و از این طریق اسپاسم عضلات و درد را کاهش می‌دهد. گاهی اوقات نیز به سوزن‌ها جریان برق بسیار خفیف وصل می‌شود که تاثیر آن را دو برابر می‌کند.
  • منوال‌تراپی: منوال‌تراپی یکی از جدیدترین روش‌های فیزیوتراپی است که با استفاده از دست انجام می‌شود. این کار شامل حرکات کششی بر روی مفاصل و استخوان‌ها می‌باشد که در نهایت باعث رفع گرفتگی و اسپاسم عضلانی می‌گردد.
  • دیپ اوسیلیشن (Deep Oscillation): دیپ اوسیلیشن یکی از جدیدترین و پیشرفته‌ترین روش‌های درمانی فیزیوتراپی است که توسط دستگاهی به همین نام انجام می‌شود. گرما و ارتعاشات ایجاد شده توسط دستگاه دیپ اوسیلیشن، باعث کاهش گرفتگی عضلات شده و در نهایت کاهش درد بیمار را به دنبال دارد.
  • گفتار درمانی: در صورتی که بیماری دیستونی حنجره فرد را درگیر کرده باشد، از گفتاردرمانی برای رفع مشکل او استفاده می‌شود.
بیشتر بدانید:  بورسیت ران چیست؟ و درمان بورسیت لگن

انواع روش‌های جراحی بیماری دیستونی

در صورتی که هیچ‌یک از روش‌های بالا پاسخگو نباشد، پزشک در نهایت از روش جراحی برای درمان استفاده می‌کند. البته جراحی برای انواع خاصی از دیستونی انجام می‌شود و شامل تمامی بیماران نمی‌گردد. بیمارانی می‌توانند جراحی انجام دهند که:

  • بیماری زندگی شخص را تحت تاثیر قرار داده و فعالیت‌های روزمره او را مختل کرده باشد.
  • بیماری دیستونی بخش عمده‌ای از بدن فرد را در برگرفته باشد و استفاده از دارودرمانی یا فیزیوتراپی نتیجه‌ای نداشته باشد.
  • بیمار مدتی تحت نظر متخصص نورولوژیست قرار گرفته و تمامی اختلالات حرکتی ایجادشده، مورد بررسی قرار گیرد. بیمار در صورتی تحت جراحی قرار می‌گیرد که نوع دیستونی به طور کامل مشخص شود و درمان‌های قبلی نیز بر روی او انجام شده باشد.

در صورتی که بیمار گزینه مناسب جراحی تشخیص داده شود، پزشک اقدام به انجام این کار می‌نماید. جراحی به دو روش تحریک عمیق مغزی یا عصب‌برداری گزینشی انجام می‌شود.

  • تحریک عمیق مغزی: در این روش الکترودهایی در بخش‌هایی خاص از مغز کاشته شده و به یک ژنراتور وصل می‌شوند. ژنراتور در سینه‌ی بیمار قرار می‌گیرد و با ارسال پالس‌های الکتریکی به مغز به کنترل انقباضات عضلانی کمک می‎کند.
  • جراحی عصب برداری گزینشی: در این روش عضب‌هایی که اسپاسم‌های عضلانی را کنترل می‌کنند، بریده می‌شوند.

سخن پایانی

دیستونی یک بیماری عضلانی است که باعث بروز حرکات غیرعادی در اندام‌های مختلف فرد می‌شود. متاسفانه این بیماری در مراحل پیشرفته‌تر، درمان قطعی ندارد و راه‌های عنوان شده تنها برای کنترل بیماری و کاهش اسپاسم‌ها و گرفتگی‌ها می‌باشد. البته بیمار می‌تواند با کنترل استرس و نگرانی‌های خود و انجام کارهایی چون مدیتیشن و تنفس عمیق، بیماری خود را تحت کنترل داشته باشند.

کلینیک مجهز و تخصصی فیزیوتراپی ایرانیان در اصفهان

به طور کلی، مجموعه سلامت ایرانیان شامل کلینیک فیزیوتراپی ایرانیان، باشگاه بدنسازی ایرانیان و استخر آب درمانی ایرانیان تمام تلاش خود را برای بهبود بیماران به کار گرفته است. این مجموعه تحت مدیریت علی رضا صدیقی و دکتر مهدی صدیقی متخصص طب فیزیوتراپی و توانبخشی اداره می گردد. برای آشنایی بیشتر با مجموعه سلامت ایرانیان و خدمات ارائه شده توسط این مجموعه می توانید به صفحه اینستاگرام فیزیوتراپی ایرانیان مراجعه نمایید.

با ما در اینستاگرام همراه باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست