مفصل شارکو یا مفصل نوروپاتیک چیست؟

یکی از عارضه‌های نادر اما خطرناکی که در بیماران مبتلا به نوروپاتی‌های محیطی مانند بیماران مبتلا به دیابت دیده می‌شود، بیماری مفصل شارکو است. در این بیماری، استخوان‌ها، بافت نرم اطراف و مفاصل پا و مچ پا تحت‌تأثیر قرار می‌گیرند.
مفصل شارکو
مقالات فیزیوتراپی

این مقاله را با دیگران به اشتراک بگذارید

پای شارکو عارضه‌ای نادر اما جدی است که می‌تواند افراد مبتلا به نوروپاتی محیطی، به‌ویژه مبتلایان به دیابت را تحت تاثیر قرار دهد. مفصل شارکو، تغییرات ایجادشده در استخوان‌ها و مفاصل پا و مچ پا است که به دنبال آن شاهد از دست دادن حس در عضو درگیر هستیم. به دلیل این‌که از دست رفتن حس و آسیب به سلول‌های عصبی، نقش مهمی در ابتلا به بیماری مفصل شارکو دارد، به این بیماری مفصل نوروپاتیک هم می‌گویند.

مفصل شارکو اغلب با بیماری‌هایی مانند دیابت، سیفلیس، سیرنگومیلی، اسپینا بیفیدا و آسیب‌های نخاعی ناشی از تروما و آسیب‌ها، همراهی دارد. مشخصه مشترک تمام این بیماری‌ها، نوروپاتی محیطی، یعنی تخریب نورون‌ها و اعصابی است که اطلاعات عصبی را از اندام‌ها، به مغز و نخاع منتقل می‌کنند. هنگامی‌که این اعصاب آسیب می‌بینند، بیمار درد ناشی از تخریب استخوان‌ها و مفاصل را احساس نمی‌کند. یکی از دلایل تشخیص دیرهنگام این بیماری، همین مورد است. پای شارکو در افرادی که نوروپاتی محیطی دارند ایجاد می شود. این وضعیتی است که در آن اعصاب ساق پا و پا آسیب دیده است. آسیب باعث از بین رفتن حس در پا می شود.

علل ایجاد مفصل شارکو

علل ایجاد مفصل شارکو

عوامل زیادی در ابتلا به مفصل شارکو نقش دارد و نمی‌توان یک دلیل مشخص را برای آن نام برد. بااین‌حال، برخی شرایط و بیماری‌ها، می‌توانند شانس ابتلا به این بیماری را افزایش دهند.

یکی از این مشکلات، آسیب‌ها، شکستگی‌ها و پیچ‌خوردگی‌هایی هستند که تشخیص داده و درمان نمی‌شوند. این حالت در افرادی دیده می‌شود که مبتلا به نوروپاتی‌های محیطی هستند. در نوروپاتی محیطی، بیمار درد ناشی از آسیب و التهاب در استخوان‌ها و مفاصل خود را احساس نمی‌کند؛ به همین دلیل، این آسیب‌ها تشخیص داده نمی‌شوند. نوروپاتی محیطی یکی از عوارض اصلی دیابت است. از سایر بیماری‌ها و مشکلاتی که می‌توانند باعث نوروپاتی محیطی شوند، می‌توان موارد زیر را نام برد:

  • سوءمصرف الکل یا مواد مخدر
  • عفونت‌ها
  • بیماری‌ها یا آسیب‌های نخاعی
  • بیماری پارکینسون
  • عفونت با ویروس HIV، ایدز
  • سیفلیس

عدم درمان آسیب‌ها و شکستگی‌ها، درنهایت باعث آسیب بیشتر، زخم و عفونت می‌شود. برای مثال، پای شارکو، یکی از عوارضی است که در بیماران مبتلا به دیابت، به دنبال پیوند عضو دیده می‌شود؛ زیرا در پیوند اعضا، برای پیشگیری از پس زدن بافت پیوندی، داروهایی به بیمار داده می‌شود. یکی از عوارض جانبی این داروها، از دست رفتن بافت استخوانی، شکستگی‌ها و آسیب‌های جزئی به مفاصل و استخوان‌ها است. بیماران دیابتی، به علت ابتلا به نوروپاتی محیطی، متوجه این آسیب‌ها نمی‌شوند.

بیماری مفصل شارکو، ممکن است در اثر عفونت‌ها یا جراحی، در بیمارانی که مستعد ابتلا به آن هستند، دیده شود. بدشکلی پاها، یکی از عوارض بیماری پای شارکو است. این بدشکلی‌ها، ممکن است در قوس پا، مچ پا و یا انگشتان پا دیده شوند.

علائم و نشانه‌های بیماری پای شارکو

مفصل شارکو، ممکن است در مراحل اولیه، هیچ علامتی نداشته باشد. از نشانه‌های اولیه آن، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • قرمزی در مفاصل پا و مچ پا
  • احساس‌گرمی در مفاصل پا و مچ پا
  • تورم مفصلی

تشخیص مفصل شارکو در مراحل اولیه بیماری، می‌تواند بسیار مشکل باشد. ازیک‌طرف، در بسیاری از موارد در مراحل اولیه هیچ علامتی دیده نمی‌شود؛ حتی آزمایش‌ها و روش‌های تصویربرداری هم ممکن است در مراحل اولیه طبیعی باشند. همچنین، علائم مفصل شارکو در مراحل اولیه، شباهت زیادی با سایر بیماری‌ها و مشکلات مفصلی دارد. این موراد تشخیص پای شارکو را برای پزشک بسیار سخت می‌کند.

در ادامه، با پیشرفت بیماری، ممکن است علائمی مانند تغییر شکل پاها دیده شود. فروافتادن قوس میانی پا (که اغلب به آن کف پای راکر می‌گویند)، ناپایداری مچ پا و پاشنه پا، از این ناهنجاری‌ها هستند.

علائم ناشی از مفصل شارکو را می‌توان در سه مرحله دسته‌بندی کرد:

  • مرحله ۱ (مرحله حاد): درد، قرمزی مشخص، تورم و گرمی مفصل، از علائم این مرحله از بیماری است. تصویربرداری با اشعه ایکس، ممکن است در مراحل اولیه، التهاب بافت نرم را نشان دهد. با گذشت چند هفته، ممکن است آسیب‌های استخوانی در تصویربرداری با اشعه ایکس مشخص شوند.
  • مرحله ۲ (مرحله تحت حاد): در این مرحله، علائم التهاب مفصل مانند قرمزی، تورم و گرمی مفصل کمتر می‌شود. در تصویربرداری با اشعه ایکس، می‌توان شواهد ترمیم زودهنگام را مشاهده کرد.
  • مرحله ۳ (مرحله مزمن): در این مرحله می‌توان شواهد ترمیم ناقص، عدم چسبندگی و تغییر شکل دائمی را مشاهده کرد.
بیشتر بدانید:  سندرم مارفان چیست و چه عوارضی دارد؟

تشخیص

مفصل شارکو، در مرحله اول، ممکن است تشخیص داده نشود، زیرا ممکن است پرتوهای ایکس در عکس‌برداری رادیولوژی هنوز نتوانند آسیبی را که شروع به رخ دادن کرده است مشخص کنند. به همین دلیل، حتماً باید به پزشک خود اطلاع دهید که آیا شما یک بیماری بخصوصی دارید که ممکن است منجر به مفصل شارکو شود. در مراحل بعدی این بیماری، وقتی‌که علائم پیشرفت کرده‌اند، تکنولوژی‌های تصویربرداری مانند رادیولوژی و ام آر آی می‌توانند در تشخیص آن کمک‌کننده باشند.

علاوه بر تجزیه‌وتحلیل علائم، پزشک معالج علائم نوروپاتی را از طریق معاینه فیزیکی، بررسی سابقه‌ی پزشکی و آزمایش‌های بیمار بررسی می‌کند. این آزمایش‌ها شامل موارد زیر می‌باشند:

  • ﺗﺴﺖ ﻣﻨﻮﻓﻴﻼﻣﻨﺖ ۵٫۰۷/ ۱۰ گرمی ﺳﻤﺰ ـ ﻭﻳﻦ ﺷﺘﺎﻳﻦ (SWM) که حساسیت به فشار و لمس در رشته‌های عصبی بزرگ را آنالیز می‌کند.
  • تست ‌پوستی یا پین ‌پریک که توانایی احساس درد را ارزیابی می‌کند.
  • تست نورومتر که عدم عملکرد و نارسایی عصب محیطی مانند نوروپاتی دیابتی را شناسایی می‌کند.

پزشک همچنین رفلکس‌های تاندون شما را آزمایش کرده و میزان قدرت و تونوس عضلات را در پا و کف پای شما تجزیه و تحلیل می‌کند.

راه‌های درمان مفصل شارکو

تشخیص به‌موقع و درمان پای شارکو در مراحل اولیه، می‌تواند از تغییر شکل و ناهنجاری‌های بعدی جلوگیری کند. در درمان این مشکل، سه هدف دنبال می‌شود:

  • کاهش وزن و فشار واردشده به مفصل آسیب‌دیده
  • درمان شکستگی‌ها و آسیب‌های استخوانی و مفصلی، از طریق روش‌هایی مانند گچ‌گیری
  • پیشگیری از شکستگی‌ها و آسیب‌های بعدی

مفصل شارکو در سه مرحله رخ می‌دهد:

مرحله اول: تکه تکه شدن و تخریب

این مرحله‌ی اولیه حاد با علائمی مانند قرمزی و تورم قابل‌توجه پا و مچ پا نمایان می‌شود. وقتی آن ناحیه‌ی آسیب‌دیده را لمس می‌کنیم، ممکن است در مقایسه با پای دیگر، گرما و داغی را در آن ناحیه احساس کنیم.

در داخل پا، تورم بافت نرم و شروع شکستگی استخوان‌های کوچک رخ می‌دهد. نتیجه‌ی این امر، تخریب مفاصل و استخوان اطراف آن است. این باعث می‌شود که پایداری مفاصل از بین برود و درنتیجه دچار دررفتگی شوند. استخوان‌ها حتی ممکن است شل شده و کاملاً نرم شوند.

در این مرحله، کف پا ممکن است ظاهری صاف یا محدب به خود بگیرد. برآمدگی‌های استخوانی (برجستگی‌های کف پا) نیز ممکن است در کف پای ظاهر شود. در صورت عدم درمان، این مرحله می‌تواند تا یک سال ادامه‌یابد.

مرحله دوم: اصلاح و بهبود

در این مرحله بدن سعی می‌کند آسیب‌های وارد شده در مرحله اول را بهبود بخشد. تخریب مفاصل و استخوان‌ها کند می‌شود و درنتیجه تورم، قرمزی و گرمای کمتری به همراه خواهد داشت.

مرحله سوم: بازسازی

در طی این مرحله سوم، مفاصل و استخوان کف پا بهبود می‌یابد. متأسفانه، آن‌ها به‌خودی‌خود به حالت یا شکل اولیه خود برنمی‌گردند. درحالی‌که هیچ آسیبی دیگری به پا وارد نمی‌شود، اغلب در حالت تغییر شکل یافته و در وضعیتی ناپایدار باقی می‌ماند. همچنین ممکن است پا بیشتر مستعد ایجاد زخم‌ها و جراحت‌ها باشد که ممکن است منجر به تغییر شکل بیشتر یا در بعضی موارد نیاز به قطع عضو گردد.

بیشتر بدانید:  نوروفیدبک چیست؟

درمان مفصل شارکو به دو روش جراحی و روش‌های غیر جراحی انجام می‌شود. درمان آن ممکن است تا چندین ماه طول بکشد.

درمان مفصل شارکو به روش‌های غیر جراحی

اولین و مهم‌ترین درمان، استراحت و برداشتن وزن از پای آسیب‌دیده است که به آن «تخلیه بار» می‌گویند. در مراحل اولیه بیماری پای شارکو، برداشتن فشار به جلوگیری از التهاب کمک می‌کند و از بدتر شدن وضعیت و ایجاد تغییر شکل در پا، جلوگیری می‌کند.

بی‌حرکتی و گچ گیری

درمان پای شارکو در مراحل اولیه خود، بیشتر معطوف به کاهش تورم و گرما در منطقه و همچنین تثبیت پا (مچ به پایین) با بی‌حرکت کردن آن انجام می‌شود. از بین بردن هرگونه وزن و فشار از روی پا برای متوقف کردن و جلوگیری از ایجاد آسیب‌های بیشتر، حائز اهمیت است. به این کار گاهی اوقات برداشتن بار گفته می‌شود. از آنجا که پا و مچ پا در مراحل اولیه‌ی بیماری مفصل شارکو بسیار شکننده هستند، باید از آن‌ها محافظت شود تا استخوان‌های ضعیف شده بتوانند خود را ترمیم کنند.

برداشتن کامل وزن از روی پا برای جلوگیری از فروپاشی بیشتر آن ضروری است. بیمار قادر به راه رفتن بر روی پای آسیب‌دیده نخواهد بود تا زمانی که پزشک تشخیص ندهد که بیمار می‌تواند بدون خطر راه برود. در این دوره، بیمار ممکن است با یک قالب گچی پا، چکمه‌ی متحرک (قابل پوشیدن و درآوردن) یا بریس باشد و ممکن است نیاز به استفاده از عصا یا ویلچر نیز باشد. ممکن است چندین ماه طول بکشد تا استخوان‌ها جوش بخورند و ترمیم شوند، اگرچه این مدت زمان شاید در برخی بیماران به‌طور قابل ملاحظه‌ای طول بکشد.

کفش و بریس سفارشی

چندین فناوری ساده‌ی درمانی، درمان‌های غیر جراحی برای مفصل شارکو وجود دارند که ممکن است به پیشرفت روند بهبودی از آن کمک کنند. این روش‌ها شامل موارد زیر می‌باشند:

  • پوشیدن اسپلینت محافظ، بریس پیاده‌روی یا چکمه‌ی سفارشی برای راه رفتن
  • استفاده از یک بریس ارتوپدی برای اصلاح تراز پا

این پشتیبانی و محافظت‌ها ممکن است برای چندین ماه یا بیشتر مورد نیاز باشد. در طی این مدت، شما باید مرتباً به پزشک مراجعه کنید که بر روند پیشرفت و بهبودی شما نظارت کند. اگر فقط یک پا دچار این مشکل شده باشد، باید پای دیگر شما در این مدت از نظر علائم کنترل شود. پس از بهبودی پایتان، می‌توانید از کفش طبی یا کفش مخصوص بیماران دیابتی استفاده کنید تا احتمال ابتلا به پای شارکو در آینده را کاهش داده یا از بین ببرید.

اصلاح فعالیت‌ها

شاید نیاز باشد که برای جلوگیری از ضربه و جراحت‌های مکرر در هر دو پا، تغییراتی در سطح فعالیت‌های فرد ایجاد شود. احتمال اینکه بیمار مبتلا به مفصل شارکو در یک پا، این بیماری را در پای دیگر خود نیز داشته باشد، زیاد است، بنابراین باید اقدامات لازم برای محافظت از هر دو پا انجام شود.

درمان مفصل شارکو به روش جراحی

اگر پای شما به‌طور قابل ملاحظه‌ای ناپایدار باشد یا اگر به هیچ وجه نتوان آن را مهار یا محافظت کرد، ممکن است پزشک جراحی را توصیه کند. در صورت وجود درد و زخمی که بهبود نمی‌یابد ممکن است شما به جراحی نیز احتیاج داشته باشید. روش‌های جراحی برای مفصل شارکو شامل موارد زیر می‌باشند:

  • جراحی استئوتومی برای بازسازی. این عمل جراحی که به ‌عنوان عمل جراحی تراز مجدد استخوان نیز شناخته می‌شود، استخوان واقع در کف پا یا مچ پا را کوتاه‌تر یا بلندتر می‌کند تا تراز و توانایی آن در حمایت از مفاصل تغییر یابد. جراح با ایجاد برش، آن استخوان را کوتاه کرده یا استخوان را با افزودن گوه استخوانی به آن بلندتر می‌کند.
  • فیوژن مچ پا. در این عمل جراحی از پیچ، میله یا پلاک‌هایی برای قفل‌کردن مفصل مچ پا استفاده می‌کنند که مانع از حرکت آن می‌شوند.
  • اگزستکتومی. این عمل برای برداشتن برجستگی‌های پلانتار (کف پا) است که ممکن است باعث ایجاد زخم‌هایی شوند.
  • قطع عضو و اتصال پروتز عضو مصنوعی. کل قسمت پایین پا (مچ به پایین) یا بخشی از پا برداشته می‌شود و به دنبال آن یک عضو مصنوعی به جای آن قرار می‌گیرد.
بیشتر بدانید:  تأثیر آرتروپلاستی بر بهبود عملکرد مفاصل

عوارض پای شارکو چیست

عوارض پای شارکو چیست؟

تغییر شکل در هر قسمت از پا یا مچ پا می تواند باعث ایجاد زخم های پوستی از فشار استخوان به کفش یا زمین شود. هنگامی که پای شارکو مچ پا را تحت تاثیر قرار می دهد، مفصل ممکن است ناپایدار یا “فلاپی” شود زیرا بافت جایگزین استخوان در مفصل شده است. این به اصطلاح “پا فلاپی” نیز می تواند باعث ایجاد زخم شود.

زخم ها اغلب به دلیل عوارض دیابت، گردش خون ضعیف در پاها، ماندن طولانی مدت روی پاها و ایجاد عفونت ها دشوار است. زخم عفونی که بهبود نمی یابد می تواند اندام را تهدید کند و حتی منجر به قطع پا یا حتی ساق پا شود.

راهکار های پیشگیری

مراقبت دائمی از پاها و پوشیدن کفش‌های مخصوص، برای جلوگیری از عود بیماری، برای تمام بیماران مبتلابه مفصل شارکو الزامی است. آموزش بیمار و اعضای خانواده، در مورد مراقبت‌های پیشگیرانه از پا و علائمی که باید مراقب آن‌ها بود، بخش مهمی از پروسه درمان بیماری و پیشگیری از مشکلات احتمالی آینده است.

احتمال عود و بازگشت علائم بیماری پس از درمان وجود دارد. به همین دلیل، به بیماران مبتلا به پای شارکو توصیه می‌شود تا به‌طور مرتب توسط پزشک ویزیت شوند. از دیگر نکاتی که بیماران مبتلا به مفصل شارکو باید رعایت کنند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • هرروز پاهای خود را به‌دقت بررسی کنید. به دنبال تورم، قرمزی، شواهد زخم و عفونت، یا گرمی مفاصل باشید. بین انگشتان پا را هم چک کنید.
  • هرروز پاهای خود را بشویید.
  • همیشه جوراب و کفش بپوشید.
  • اگر مبتلا به دیابت هستید، کنترل سطح قند خون می‌تواند به کاهش آسیب‌های عصبی کمک کند.
  • افرادی که دیابت دارند و یا در معرض نوروپاتی قرار دارند، باید در هر زمان ممکن از صدمه یا آسیب‌دیدگی در پاهای خود اجتناب کنند: از ورزش یا تمریناتی که ممکن است روی پایتان تأثیر بگذارد، مانند فوتبال خودداری کنید.
  • دستورالعمل‌های پزشک خود را دنبال کنید و به‌طور مرتب معاینه‌های پزشکی را انجام دهید.

همان‌طور که گفتیم، بهبودی ممکن است چندین ماه طول بکشد. مدت‌زمان بهبودی پس از جراحی ممکن است دو برابر مدت‌زمان معمول، برای افرادی باشد که پای غیردیابتی دارند.

سخن پایانی

در مفصل شارکو، استخوان‌ها ضعیف شده و درنتیجه ریسک شکستگی‌ها و تغییر شکل مفاصل بیشتر می‌شود. این بیماری اگر در مراحل اولیه تشخیص داده و درمان نشود، درنهایت می‌تواند باعث تغییر شکل پا شود. تغییر ایجادشده در فرم و شکل پاها، خود می‌تواند باعث زخم‌های فشاری در پا و مچ پا شده و ریسک عفونت‌ها را بیشتر می‌کند. عوارض ناشی از پای شارکو، می‌تواند آن‌قدر جدی شود که درنهایت بیمار مجبور به قطع عضو شود. بااین‌حال می‌توان با تشخیص و درمان زودهنگام، از بسیاری از این عوارض پیشگیری کرد.

کلینیک مجهز و تخصصی فیزیوتراپی ایرانیان در اصفهان

به طور کلی، مجموعه سلامت ایرانیان شامل کلینیک فیزیوتراپی ایرانیان، باشگاه بدنسازی ایرانیان و استخر آب درمانی ایرانیان تمام تلاش خود را برای بهبود بیماران به کار گرفته است. این مجموعه تحت مدیریت علی رضا صدیقی و دکتر مهدی صدیقی متخصص طب فیزیوتراپی و توانبخشی اداره می گردد. برای آشنایی بیشتر با مجموعه سلامت ایرانیان و خدمات ارائه شده توسط این مجموعه می توانید به صفحه اینستاگرام فیزیوتراپی ایرانیان مراجعه نمایید.

با ما در اینستاگرام همراه باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

Call Now Button